W kierunku stagnacji gospodarczej? Polityka fiskalna Węgier rządów v. Orbana

Abstrakt

Artykuł prezentuje krytyczną analizę najważniejszych reform fiskalnych wprowadzonych przez dwa gabinety Viktora Orbána na Węgrzech w latach 1998-2002 i 2010-2014 oraz płynące z niej wnioski dla Polski. Pomimo wysokiej relacji długu publicznego do PKB narzędzia zastosowane w okresie kryzysu gospodarczego celem wyciągnięcia gospodarki węgierskiej z recesji noszą silne znamiona popytowej polityki stymulowania koniunktury. Ważne jest przy tym ich zestawienie z wprowadzanymi równocześnie typowymi reformami ograniczającymi zakres działania sektora publicznego, tzw. konsolidacjami fiskalnymi, które także - choć w mniejszym stopniu - zostały na Węgrzech wprowadzone. Wyjątkowość podejścia węgierskiego odznacza się zatem połączeniem zastosowania narzędzi popytowego stymulowania koniunktury (zwiększenie wydatków publicznych) oraz narzędzi typowych dla konsolidacji fiskalnych (zwiększenie dochodów publicznych oraz zmniejszenie wydatków). Nieortodoksyjność węgierskiego podejścia do sanacji finansów publicznych - odzwierciedlona m.in. w niewłaściwej proporcji pomiędzy zwiększeniem wpływów i ograniczeniem wydatków (konsolidacja) a zwiększeniem wydatków (popytowe stymulowanie koniunktury) - rodzi przy tym uzasadnione obawy o długookresowe skutki makroekonomiczne takiej polityki.