Istota kontekstu organizacji w systemowym podejściu do zarządzania

Abstrakt

Międzynarodowe nowe normy ISO 9001 i ISO 14001, które pojawiły się we wrześniu 2015 r., wprowadzają nowe wymaganie dotyczące określenia przez organizację jej kontekstu. Przedstawiciele wielu organizacji zastanawiają się nad interpretacją tego wymagania, ponieważ obawiają się, że będą mieli problem ze zdefiniowaniem kontekstu organizacji oraz określeniem interesariuszy związanych z wewnętrznym i zewnętrznym otoczeniem organizacji. W artykule podjęto próbę zdefiniowania i zaproponowania przykładów kontekstu organizacji wynikającego z wymagań nowych norm ISO 9001 i ISO 14001. Autorzy starali się wskazać, w jaki sposób można określić kontekst organizacji w praktyce gospodarczej, uwzględniając różne czynniki zewnętrzne i wewnętrzne. Badania zostały przeprowadzone na podstawie analizy literatury i własnego doświadczenia autorów jako audytorów i konsultantów systemów zarządzania. Celem artykułu jest wskazanie, jak duże znaczenie dla wdrażania i utrzymania systemu zarządzania jakością i środowiskowego ma zdefiniowanie otoczenia (kontekstu) organizacji oraz zrozumienie potrzeb i oczekiwań zainteresowanych stron. Postawiono hipotezę, że określenie kontekstu organizacji wymaga szczegółowej znajomości wszystkich procesów realizowanych w organizacji, aspektów środowiskowych i związanych z nimi wpływów na środowisko oraz czynników zewnętrznych w jakimkolwiek stopniu wpływających na organizację i ma olbrzymi wpływ na planowanie systemu zarządzania. Zatem określenie kontekstu organizacji wymaga zaangażowania wielu pracowników reprezentujących poszczególne obszary działalności, z uwzględnieniem cyklu życia produktu oraz świadczonych przez organizację usług. W artykule podano przykłady zainteresowanych stron zarówno w systemie zarządzania jakością, jak i w systemie zarządzania środowiskowego. Ponadto zwrócono uwagę na rolę zakresu systemu zarządzania wynikającego z otoczenia organizacji oraz na budowę samego systemu zarządzania opartego na podejściu procesowym przy uwzględnieniu czterofazowego podejścia Deminga PWSD.