Wybrane aspekty dodatkowego oszczędzania emerytalnego perspektywa behawioralna
DOI:
https://doi.org/10.18559/SOEP.2017.10.1Słowa kluczowe:
Emerytury, Fundusze emerytalne, System emerytalny, Oszczędności, Ekonomia behawioralna, Programy emerytalne, Ograniczona racjonalnośćAbstrakt
Celem artykułu jest przedstawienie podstaw i założeń behawioralnej teorii oszczędzania oraz ich wpływu na podejmowane przez jednostki decyzje finansowe w zakresie gromadzenia oszczędności na starość. Ponadto wykorzystując wiedzę na temat czynników behawioralnych determinujących decyzje oszczędnościowe, wskazano możliwe rozwiązania ułatwiające jednostkom, w warunkach ograniczonej racjonalności i samokontroli, dokonywanie odpowiednich wyborów w zakresie oszczędzania emerytalnego. Opierając się na założeniach ekonomii behawioralnej, wskazano, że w przeciwieństwie do ekonomii neoklasycznej, ludzie, mając niepełną wiedzę i niepełne informacje, nie postępują racjonalnie. W związku z tym istnieje uzasadniona obawa przed brakiem czy też niedostatecznym lub nieadekwatnym działaniem w zakresie podejmowanych decyzji oszczędnościowych. Decyzje te powinny być zatem wspierane w taki sposób, aby za pomocą odpowiednich rozwiązań i prezentacji wyboru ułatwić dokonywanie odpowiednich wyborów. W ostatnich czasach, jak wskazują doświadczenia międzynarodowe, szczególnie skuteczne jest w tym zakresie projektowanie automatyzmu w programach emerytalnych.
Pobrania
Bibliografia
Bańbuła, P., 2006, Oszczędności i wybór międzyokresowy - podejście behawioralne, Materiały i Studia, nr 208, Narodowy Bank Polski, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Benartzi, S., Thaler, R.H., 2013, Behavioral Economics and the Retirement Savings Crisis, Policy Forum, Science, vol. 339, s. 1152, www.sciencemag.org [dostęp: 13.12.2016].
Zobacz w Google Scholar
Beshears, J., Choi, J.J., Laibson, D., Madrian, B.C., 2011, Behavioral Economics Perspectives on Public Sector Pension Plans, NBER Working Paper Series, no. 16728, Massachusetts.
Zobacz w Google Scholar
Beverly, S., Sherraden, M., Zhan, M., Williams Shanks, T.R., Nam, Y., Cramer, R., 2008, Determinants of Assets Building, A Report in the Series Poor Finances: Assets and Low-Income Households, s. 2.
Zobacz w Google Scholar
Blake, D., 2006, Pension Economics, John Willey and Sons Ltd, Chichester, s. 237.
Zobacz w Google Scholar
Blake, D., Bordman, T., 2012, Spend More Today Safely: Using Behavioural Economics to Improve Retirement Expenditure Decisions, Discussion Paper PI-1014, The Pensions Institute, London.
Zobacz w Google Scholar
Chłoń-Domińczak, A., Kawiński, M., Stańko, D., 2013, System oceny i prezentacji wyników inwestycyjnych kapitałowych systemów emerytalnych, Oficyna Wydawnicza Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Choi, J.J., Laibson, D., Madrian, B.C., Metrick, A., 2001, Defined Contribution Pensions: Plan Rules, Participant Decisions, and the Path of Least Resistance, NBER Working Paper 8655, Massachusetts.
Zobacz w Google Scholar
Choi, J.J., Laibson, D., Madrian, B.C. and Metrick, A., 2006, Saving for Retirement on the Path of Least Resistance, w: McCaffrey, E., Slemrod, J. (Eds.), Behavioral Public Finance: Toward a New Agenda, Russell Sage Foundation, New York.
Zobacz w Google Scholar
Crossley, T.F., Emmerson, C., Leicester, A., 2012, Raising Household Saving, Institute for Fiscal Studies, London.
Zobacz w Google Scholar
Hardcastle, R., 2012, How Can We Incentivize Pension Savings? A Behavioural Perspective, Working Paper, no. 109, DWP, London.
Zobacz w Google Scholar
Iyengar, S.S., Huberman, G., Jinag, W., 2004, How Much Choice Is too Much?, w: Pension Design and Structure. New Lessons from Behavioral Finance, Mitchell, O.S., Utkus, S.P. (Eds.), Oxford University Press, New York, s. 83-96.
Zobacz w Google Scholar
KiwiSaver and the Wealth of New Zealanders, NZIER Perspective on the Joint Agency Evaluation Report, 2015, NZIER Report to the Financial Services Council.
Zobacz w Google Scholar
Knoll, M.A.Z., 2010, The Role of Behavioral Economics and Behavioral Decision Making in Americans' Retirement Savings Decision, Social Security Bulletin, vol. 70, no. 4.
Zobacz w Google Scholar
Madrian, B.C., Shea, D.F., 2001, The Power of Suggestion: Inertia in 401(k) Participation and Saving Behavior, Quarterly Journal of Economics, vol. 116, s. 1149-1189.
Zobacz w Google Scholar
de Meza, D., Irlenbusch, B., Reyniers, D., 2008, Financial Capability: A Behavioural Economics Perspective, Financial Services Authority, Consumer Research, no. 69.
Zobacz w Google Scholar
Munnell, A.H., Webb, A., Golub-Sass, F., 2009, The National Retirement Risk Index: After the Crash, Center for Retirement Research at Boston College, no. 9-22.
Zobacz w Google Scholar
O'Brien, C., Fenn, P., Diacon, S., 2005, How Long Do People Expect to Live? Results and Implications, Centre for Risk and Insurance Studies, Nottingham University Business School, CRIS Research report 2005-1.
Zobacz w Google Scholar
OECD Pension Outlook 2014, Paris 2014, OECD.
Zobacz w Google Scholar
Pieńkowska-Kamieniecka, S., Walczak, D., 2016, Willingness of Polish Households to Save for Retirement, European Financial Systems 2016, Proceedings of the 13th International Scientific Conferences, Brno, 27-28 June.
Zobacz w Google Scholar
Pitacco, E., Denuit, M., Haberman, S., Olivieri, A., 2009, Modelling Longevity Dynamics for Pensions and Annuity Business, Oxford University Press, New York.
Zobacz w Google Scholar
Private Pension Plan Bulletin. Abstract of 2011 form 5500 Annual Reports, 2013, U.S. Department of Labor Employee Benefit Security Administration.
Zobacz w Google Scholar
Rhee, N., Boivie, I., 2015, The Continuing Retirement Savings Crisis, National Institute on Retirement Security.
Zobacz w Google Scholar
Rutecka, J., 2014, Wypłata świadczeń emerytalnych z kapitałowej części systemu emerytalnego, Wiadomości Ubezpieczeniowe, nr 4, PIU, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Rutecka, J., Bielawska, K, Petru, R., Pieńkowska-Kamieniecka, S., Szczepański, M., Żukowski, M., 2014, Dodatkowy system emerytalny - diagnoza i rekomendacje zmian, TEP, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Sieczkowski, W., 2015, Decyzje oszczędnościowe w systemie zabezpieczenia emerytalne-go, w: Kawiński, M. (red.), Doubezpieczenie społeczne. Idea i kontynuacja, Oficyna Wydawnicza Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Warszawa, s. 90-100.
Zobacz w Google Scholar
Simon, H., 1986, Rationality in Psychology and Economics, The Journal of Business, vol. 59, no 4, part 2: The Behavioural Foundations of Economic Theory.
Zobacz w Google Scholar
Swacha-Lech, M., 2012, Wpływ skłonności behawioralnych na decyzje dotyczące dobrowolnego gromadzenia oszczędności emerytalnych, Nauki o Finansach, Financial Sciences, nr 3(12), Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Wrocław.
Zobacz w Google Scholar
Szczepański, M., 2014, Zarządzanie ryzykiem długowieczności w polskim systemie emerytalnym, Finanse. Rynki Finansowe. Ubezpieczenia, nr 65, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, nr 802, Szczecin.
Zobacz w Google Scholar
Thaler, R.H., 2000, From Homo Economicus to Homo Sapiens, Journal of Economic Pespectives, 14(1), s. 133-141.
Zobacz w Google Scholar
Thaler, R.H., Benartzi, S., 2004, Save More Tomorrow: Using Behavioral Economics to Increase Employee Saving, Journal of Political Economy, vol. 112, no.1, p. 2, University of Chicago.
Zobacz w Google Scholar
Thaler, R.H., Benartzi, S., 2007, The Behavioral Economics of Retirement Savings Behavior, AARP Public Policy Institute, Washington.
Zobacz w Google Scholar
Thaler, R.H., Shefrin, H.M., 1981, An Economic Theory of Self-Control, Journal of Political Economy, vol. 89, no. 2, University of Chicago, s. 399-401.
Zobacz w Google Scholar
Thaler, R.H., Sunstein, C., 2008, Nudge: Improving Decisions about Health, Wealth and Happiness, Yale University Press, New Haven.
Zobacz w Google Scholar
Tversky, A., Kahneman, D., 1974, Judgment under Uncertainty: Heuristics and Biases, Science, New Series, vol. 185, no. 4157, JSTOR.
Zobacz w Google Scholar
