Zasadność badań opinii publicznej na temat technologii przyszłości
DOI:
https://doi.org/10.18559/SOEP.2017.11.12Słowa kluczowe:
Badanie opinii, Opinia publiczna, Technologia, Społeczeństwo, Społeczeństwo oparte na wiedzy, SocjologiaAbstrakt
Coraz częściej przeprowadzane są badania opinii publicznej na temat technologii przyszłości i wielowymiarowych skutków ich rozwoju. Głównym celem tego artykułu jest odpowiedź na pytanie, jakie jest dla takich badań uzasadnienie teoretyczne (z punktu widzenia socjologii) i praktyczne. Ponadto artykuł podejmuje kwestie związane ze zorientowaniem tych badań na przyszłość oraz kwestie wzajemnych oddziaływań pomiędzy społeczeństwem a technologią. Główną konkluzją artykułu jest to, że badania opinii publicznej na temat technologii przyszłości wpisują się w główne cele socjologii jako nauki - ułatwiają przedstawienie odpowiedzi na pytanie, jakie będzie przyszłe społeczeństwo oraz jak można wskazać mu pożądany kierunek zmiany. Niemniej same badania opinii publicznej nie są wystarczające do osiągnięcia tych celów. Zalecane jest sięgnięcie do dorobku pokrewnych socjologii nurtów nauk społecznych przyjmujących perspektywę przyszłości. Jest to zarazem apel o badania nad wpływem wschodzących technologii na społeczeństwo.
Pobrania
Bibliografia
Adam, B., 2005, Futures in the Making: Contemporary Practices and Sociological Challenges, ASA Conference, August 16, Philadelphia, www.cf.ac.uk/socsi/futures/conf_ba_asa230905.pdf [dostęp: 17.11.2016].
Zobacz w Google Scholar
Adam, B., 2004, Memory of Futures. KronoScope, vol. 4, no. 2, s. 297-315.
Zobacz w Google Scholar
Afeltowicz, Ł., 2012, Modele, artefakty, kolektywy. Praktyka badawcza w perspektywie współczesnych studiów nad nauką, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń.
Zobacz w Google Scholar
Afeltowicz, Ł., Pietrowicz, K., 2008, Koniec socjologii, jaką znamy, czyli o maszynach społecznych i inżynierii socjologicznej, Studia Socjologiczne, vol. 3, no. 3, s. 43-73.
Zobacz w Google Scholar
Bell, W., 2009, Public Sociology and the Future: The Possible, the Probable and the Preferable, w: Jeffries, V. (ed.) Handbook of Public Sociology, Rowman & Littlefield Publishers, Plymouth, s. 89-106.
Zobacz w Google Scholar
Bell, W., Wau, J., 1971, Sociology of the Future: Theory, Cases and Annotated Bibliography, Russell Sage Foundation, New York.
Zobacz w Google Scholar
Borzym, S., 1998, Poglądy epistemologiczne Władysława Biegańskiego, Filozofia Nauki, vol. 6, no. 3/4, s. 11-17.
Zobacz w Google Scholar
Collingridge, D., 1980, The Social Control of Technology, Frances Pinter Publishers, London.
Zobacz w Google Scholar
Currall, S.C., King, E.B., Lane, N., Madera, J., Turner, S., 2008, What Drives Public Acceptance of Nanotechnology?, w: Fisher, E. (ed.), Presenting Futures, Springer, Berlin.
Zobacz w Google Scholar
Czyżewski, M., 2002, Opinia publiczna czy opublikowane nastroje? O niektórych warunkach społeczeństwa obywatelskiego. Kultura i Społeczeństwo, t. XLVI, nr 3, s. 109-122.
Zobacz w Google Scholar
Eurobarometr, 2012, Public Attitudes Towards Robots, European Union, http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb_special_399_380_en.htm, [dostęp: 18.11.2016].
Zobacz w Google Scholar
Eurobarometr, 2015a, Public Opinion of Future Innovations, Science and Technology, European Union, https://ec.europa.eu/futurium/en/content/public-opinion-future-innovations-science-and-technology [dostęp: 18.11.2016].
Zobacz w Google Scholar
Eurobarometr, 2015b, Autonomous Systems, European Union, http://ec.europa.eu/ public_opinion/archives/eb_special_439_420_en.htm [dostęp: 18.11.2016].
Zobacz w Google Scholar
Goban-Klas, T., Sienkiewicz, P., 1999, Społeczeństwo informacyjne: Szanse, zagrożenia, wyzwania, Wydawnictwo Fundacji Postępu Telekomunikacji, Kraków.
Zobacz w Google Scholar
Hallman, W.K., 2009, GM Foods in Hindsight, w: Einsiedel, E.F (ed.), Emerging Technologies: From Hindsight to Foresight, UBC Press, Vancouver.
Zobacz w Google Scholar
Hackett, E.J, Amsterdamska, O., Lynch, M., Wajcman, J., The Handbook of Science and Technology Studies, The MIT Press, United States of America.
Zobacz w Google Scholar
Hofmokl, J., 2009, Internet jako nowe dobro wspólne, Wydawnictwo Akademickie i Profesjonalne, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Horton, A., 1999, A Simple Guide to Successful Foresight, Foresight, vol. 1, no. 1, s. 5-9.
Zobacz w Google Scholar
Jasanoff, S., 2000, Between Risk and Precaution-Reassessing the Future of GM Crops, Journal of Risk Research, vol. 3, no. 3, s. 277-282.
Zobacz w Google Scholar
Lisek-Michalska, J., 2001, Wybrane problemy sondażowych badań opinii publicznej w Polsce w okresie przełomu ustrojowego, w: Gostkowski, Z. (red.), Analizy i próby technik badawczych w socjologii. Sondaże opinii społecznej. Samowiedza współczesnych społeczeństw, Wydawnictwo Instytutu Filozofii i Socjologii PAN, Łódź.
Zobacz w Google Scholar
Lippmann, W., 1946, Public opinion, Transaction Publishers, New Jersey.
Zobacz w Google Scholar
Luckerson, V., 2014, 5 Very Smart People Who Think Artificial Intelligence Could Bring the Apocalypse, time.com/3614349/artificial-intelligence-singularity-stephen-hawking-elon-musk/ [dostęp: 14.11.2016].
Zobacz w Google Scholar
MacKenzie, D., Wajcman, J., 1999, The Social Shaping of Technology, Introductory Essay, Open University Press, Buckingham.
Zobacz w Google Scholar
Macnaghten, P., Kearnes, M., Wynne, B., 2005, Nanotechnology, Governance, and Public Deliberation: What Role for the Social Sciences?, Science Communication, vol. 27, no. 2, s. 268-291.
Zobacz w Google Scholar
Młyniec, E., 1996, Opinia publiczna, w: Jabłoński, A.W., Sobkowiak, L. (red.), Studia z teorii polityki, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław.
Zobacz w Google Scholar
Rotolo, D., Hicks, D., Martin, B.R., 2015, What is an Emerging Technology?, Research Policy, vol. 44, no. 10, s. 1827-1843.
Zobacz w Google Scholar
Selin, C., 2008, The Sociology of the Future: Tracing Stories of Technology and Time. Sociology Compass, vol. 2, no. 6, s. 1878-1895.
Zobacz w Google Scholar
Sharkey, A., 2014, Robots and Human Dignity: A Consideration of the Effects of Robotic Care on the Dignity of Elder People, Ethics and Information Technology, vol.16, no. 1, s. 63-75.
Zobacz w Google Scholar
Silver, N., 2014, Sygnał i szum. Sztuka prognozowania w erze technologii, Wydawnictwo Helion, Gliwice.
Zobacz w Google Scholar
Sismondo, S., 2004, Actor-Network Theory, w: Sismondo, S. (ed.), An Introduction to Science and Technology Studies, Blackwell Publishing, Bodmin. s. 65-75.
Zobacz w Google Scholar
Slovic, P., Peters, E., 1998, The Importance of Worldviews in Risk Perception, Risk, Decision, and Policy, vol. 3, no. 2, s. 165-170.
Zobacz w Google Scholar
Sułek, A., 2001, Sondaż polski, Wydawnictwo IFIS PAN, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Sztompka, P., 2003, Socjologia. Analiza społeczeństwa, Znak, Kraków.
Zobacz w Google Scholar
Van Eijndhoven, J.C.M., 1997, Technology Assessment: Product or Process?, Technological Forecasting and Social Change, vol. 54, no. 2-3, s. 269-286.
Zobacz w Google Scholar
Volokh, E., 2003. The Mechanisms of the Slippery Slope, Harvard Law Review, vol. 116, no. 4, s. 1026-1137.
Zobacz w Google Scholar
Williams, R., Edge, D., 1996, The Social Shaping of Technology, Research Policy, vol. 25, no. 6, s. 865-899.
Zobacz w Google Scholar
Winner, L., 1993, Upon Opening the Black Box and Finding it Empty: Social Constructivism and the Philosophy of Technology, Science, Technology and Human Values, vol. 18, no. 3, s. 362-378.
Zobacz w Google Scholar
Ziółkowski, J., 2012, Opinia publiczna jako obiekt zainteresowania propagandy politycznej, Studia Politologiczne, vol. 25, s. 125-140.
Zobacz w Google Scholar
