Kwestionariusz do pomiaru klimatu organizacyjnego Rosenstiela i Boegela - polska adaptacja i normalizacja
DOI:
https://doi.org/10.18559/SOEP.2018.3.3Słowa kluczowe:
Klimat organizacyjny, Badanie kultury organizacyjnej, Zarządzanie kulturą organizacyjną, Zachowania organizacyjne, KwestionariuszeAbstrakt
W artykule zaprezentowano polską wersję niemieckiego kwestionariusza do pomiaru klimatu organizacyjnego, autorstwa L. Rosenstiela i R. Boegela (1992). Narzędzie było dwukrotnie adaptowane do polskiej kultury (I adaptacja: Augustynowicz, 1997; N = 233; II adaptacja, Durniat, lata 2005/6; N = 367) oraz poddane analizom walidacyjnym i normalizacyjnym (Durniat, 2015; N = 976). Celem artykułu jest prezentacja polskiej wersji narzędzia wraz z jego własnościami psychometrycznymi i wynikami analizy normalizacyjnej. Ponadto w opracowaniu przedstawiono podstawy teoretyczne kwestionariusza oraz jego budowę i zasady posługiwania się narzędziem. Polska, skrócona wersja kwestionariusza (po II adaptacji) składa się z 55 pozycji testowych zawartych w obrębie siedmiu podskal (α-Cronbacha od 0,81 do 0,90) oraz spełnia wszystkie warunki tzw. dobroci psychometrycznej testu. Narzędzie pozwala w sposób szybki, trafny i rzetelny dokonywać pomiaru percepcji podstawowych czynników klimatu organizacyjnego, takich jak: styl zarządzania, organizacja pracy, komunikacja, współpraca, motywowanie i rozwój kariery zawodowej oraz wsparcie społeczne. Narzędzie może być stosowane przez naukowców i praktyków w socjologicznych, psychologicznych i organizacyjnych badaniach dotyczących zarówno samego klimatu organizacyjnego i jego wymiarów, jak i związków klimatu z innymi czynnikami społeczno-organizacyjnymi (np. satysfakcją z pracy, zaangażowaniem w pracę, efektywnością, absencją pracowniczą, stresem, wypaleniem zawodowym, mobbingiem i in.). Do artykułu załączono kwestionariusz wraz z kluczem, normami oraz tabelą ułatwiającą praktykom interpretację otrzymanych wyników.
Pobrania
Bibliografia
Anastasi, A. i Urbina, S. (1999). Testy psychologiczne. Warszawa: Pracownia Testów psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego.
Zobacz w Google Scholar
Argyris, C. (1957). Personality and organization. New York: Harper and Row.
Zobacz w Google Scholar
Ashkanasy, N.M., Wilderom, C.P. M. i Peterson, M.F. (Eds.). (2000). Handbook of organizational culture and climate, London: Sage publications.
Zobacz w Google Scholar
Augustynowicz, P. (1997). Adaptacja kulturowa kwestionariusza do badania klimatu organizacyjnego (Niepublikowana praca magisterska). Wrocław: Uniwersytet Wrocławski, Instytut Psychologii.
Zobacz w Google Scholar
Bednorz, K. (2014). Klimat organizacyjny sprzyjający twórczości. Studia Oeconomica Posnaniensia, 2(10), 7-26.
Zobacz w Google Scholar
Blake, R. i Mouton, J. (1985). The managerial grid. Houston: TX, Gulf.
Zobacz w Google Scholar
Bratnicki, M., Kryś, R. i Stachowicz, J. (1988). Kultura organizacyjna przedsiębiorstw. Studium kształtowania procesu zmian zarządzania. Wrocław: Ossolineum.
Zobacz w Google Scholar
Bratnicki, M. i Wyciślak, M. (1980). Klimat organizacyjny: pojęcie, mierzenie, badania i diagnoza. Prakseologia, 4, 85-103.
Zobacz w Google Scholar
Brzeziński, J. (1976). Etapy konstruowania kwestionariusza osobowości. W: W. Sanocki (red.), Kwestionariusze osobowości w psychologii (s. 269-312). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Zobacz w Google Scholar
Brzeziński, J. (1996). Metodologia badań psychologicznych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Zobacz w Google Scholar
De Vellis, R.F. (1991). Scale development. Theory and applications. Newbury Park: SAGE.
Zobacz w Google Scholar
Drwal, R. (1995). Adaptacja kwestionariuszy osobowości. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Zobacz w Google Scholar
Chełpa, S. (1993). Walidacja kwestionariusza klimatu organizacyjnego Kolba, Przegląd Psychologiczny, 36(3), 379-387.
Zobacz w Google Scholar
Chełpa, S. (1996). Uwarunkowania klimatu organizacyjnego (studium empiryczne). Organizacja i Kierowanie (1), 61-70.
Zobacz w Google Scholar
Cooper, C.L., Cartwright, S. i Earley, P.C. (2001). The international handbook of organizational culture and climate. Chichester, England: John Wiley & Sons.
Zobacz w Google Scholar
Denison, D. R. (1990). Corporate culture and organizational effectiveness. New York: Wiley.
Zobacz w Google Scholar
Denison, D.R. (1996). What is the difference between organizational culture and organizational climate? A native's point of view on a decade of paradigm wars. Academy of Management Review, 21, 619-654.
Zobacz w Google Scholar
Dobrzyński, M. i Grzywacz, W. (2001). Europejski kwestionariusz do badania kultury i klimatu organizacji. Prace Naukowe Akademii Ekonomicznej, 900, 125-134.
Zobacz w Google Scholar
Ekvall, G. (1996). Organizational climate for creativity and innovation. European Journal of Work and Organizational Psychology, 5(1), 105-123.
Zobacz w Google Scholar
Durniat, K. (2007). Mobbing w Polsce na tle klimatu organizacyjnego. W: S. Banaszak i K. Doktor (red.), Socjologiczne i psychologiczne problemy organizacji i zarządzania (s. 377-391). Poznań: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Komunikacji i Zarządzania.
Zobacz w Google Scholar
Durniat, K. (2008). Społeczno-organizacyjne uwarunkowania mobbingu (Niepublikowana rozprawa doktorska). Wrocław: Uniwersytet Wrocławski, Instytut Psychologii.
Zobacz w Google Scholar
Durniat, K. (2012). Polish adaptation of L. Rosenstiel and R. Boegel's organizational climate diagnosis questionnaire. Polish Journal of Applied Psychology, 10 (1), 147-168.
Zobacz w Google Scholar
Durniat, K. (2016). Badanie klimatu organizacyjnego z wykorzystaniem zaadaptowanego kwestionariusza Rosenstiela i Boegela. Przedsiębiorczość i Zarządzanie, 18(3) część 2, 41-58.
Zobacz w Google Scholar
James, L. R i Jones, A.P. (1974). Organizational climate: a review of theory and research. Psychological Bulletin, 81, 1096-1112.
Zobacz w Google Scholar
Gonzalez-Roma, V., Peiro, J.M., Lloret, S. i Zornoza, A. (1999). The validity of collective climates. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 72, 25-40.
Zobacz w Google Scholar
Gonzalez-Roma, V., Vaananen, A., Ripoll, P. i Kivimaki, M. (2005). Psychological climate, sickness absence and gender. Psicothema, 17(1), 169-174.
Zobacz w Google Scholar
Gonzalez-Roma, V., Fortes-Ferreira, L. i Peiro, J.M. (2009). Team climate, climate, strength and team performance. A longitude study. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 82, 511-536.
Zobacz w Google Scholar
Gooodman, M. i Dingli, S. (2013). Organisational climate and culture for optimising innovation. W: M. Gooodman i S. Dingli (Eds.), Creativity and strategic innovation management (s. 185-196). London: Routledge.
Zobacz w Google Scholar
Hornowska, E. (2001). Testy psychologiczne. Teoria i praktyka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe "Scholar".
Zobacz w Google Scholar
Katz, D. i Kahn, R. (1966). The social psychology of organizations. New York: John Wiley.
Zobacz w Google Scholar
Lewin, K. (1951). Field theory in social science; selected theoretical papers. New York: Harper & Raw.
Zobacz w Google Scholar
Lewin, K., Lippitt R. i White, R.K. (1939). Patterns of aggressive behaviour in experimentally created "social climates". Journal of Social Psychology, 10, 271-290.
Zobacz w Google Scholar
Likert, R. (1967). The human organization. New York: McGraw-Hill.
Zobacz w Google Scholar
Lipińska-Grobelny, A. (red.). (2007). Klimat organizacyjny i jego konsekwencje dla funkcjonowania pracowników. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Zobacz w Google Scholar
Litwin, G.H. i Stringer, R.A. (1968). Motivation and organizational climate. Boston: Harvard University Press.
Zobacz w Google Scholar
Litwin, G.H. i Stringer R.A. (1997). Organizational climate questionnaire, W: J.W. Pfeiffer (Ed.), Consulting, (2), (s. 163-179). San Francisco CA: Pfeiffer, Jossey-Bass Inc. Publishers.
Zobacz w Google Scholar
Lubrańska, A. (2011). Klimat organizacyjny a doświadczenie wypalenia zawodowego, Medycyna Pracy, 62(6), 623-631.
Zobacz w Google Scholar
Lubrańska, A. (2014). Klimat organizacyjny jako predyktor zdrowia psychicznego pracownikow, Humanizacja Pracy, 4(278), 117-132.
Zobacz w Google Scholar
Maslow, A. (1954). Motivation and personality. New York: Harper and Row.
Zobacz w Google Scholar
Mathisen, G.O. i Einarsen, S. (2004). A review of instruments assessing creative and innovative environments within organizations, Creativity Research Journal, 16, 119-141.
Zobacz w Google Scholar
Mayo, E. (1933). Human problems of an industrial civilisation. London: Macmillan.
Zobacz w Google Scholar
McGregor, D. (1960). The human side of enterprise. New York: Mc Graw-Hill.
Zobacz w Google Scholar
Ostroff, C., Kinicki A.J. i Tamkins M.M. (2003). Organizational culture and climate. W: W.C. Borman, D.R. Ilgen i R.J. Klimoski (Eds.), Handbook of psychology: industrial and organizational psychology (Volume 12, s. 565-593). New York: Wiley.
Zobacz w Google Scholar
Paluchowski, W.J. (1998). Klimat organizacyjny i jego pomiar, W: S.A. Witkowski (red.), Psychologiczne wyznaczniki sukcesu w zarządzaniu (tom IV, s.161-170). Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
Zobacz w Google Scholar
Patterson, M., Warr P. i West, M. (2004) Organizational climate and company productivity: the role of employee affect and employee level. Centre for Economic Performance, 626. London: London School of Economics and Political Science.
Zobacz w Google Scholar
Patterson, M.G., West, M.A., Shackleton, V.J., Dawson, J.F., Lawthom, R., Maitlis, S., Robinson, D.L. i Wallace, A.M. (2005). Validating the organizational climate measure: links to managerial practices, productivity and innovation. Journal of Organizational Behaviour, 26, 379-408.
Zobacz w Google Scholar
Parker, C.P., Baltes, B.B., Young, S.A., Huff, J.W., Altmann, R.A., Lacost, H.A. i Roberts, J.E. (2003). Relationships between psychological climate perceptions and work outcomes: a meta-analytic review. Journal of Organizational Behavior, 24, 389-416.
Zobacz w Google Scholar
Payne, R.L. (2000). Climate and culture: how close can they get? W: N.M. Ashkanasy, C.P. M. Wilderom i M.F. Peterson (Eds.), Handbook of organizational culture and climate. London: Sage.
Zobacz w Google Scholar
Payne, R.L., Fineman, S. i Wall, T.D. (1976). Organizational climate and job satisfaction: a conceptual synthesis. Organizational Behavior and Human Performance, 16, 45-62.
Zobacz w Google Scholar
Payne, R., Mansfield, B. (1973). Relationship on perceptions of organizational climate to organizational structure, context, and hierarchical radical positions. Administrative Science Quarterly, 18, 515-526.
Zobacz w Google Scholar
Potocki, A. (1998). Wdrożenia innowacyjno-partycypacyjnego klimatu organizacyjnego. Humanizacja Pracy, 5-6.
Zobacz w Google Scholar
Potocki, A. (1992). Wybrane metody humanizacji pracy. Wrocław: Ossolineum.
Zobacz w Google Scholar
Reichers, A. (1983). On the etiology of climates. Personnel Psychology, 36, 19-39.
Zobacz w Google Scholar
Rosenstiel, L. (1985). Betriebsklima Geht Jeden An, Kostenlos beim Bayer. Staatsministerium fur Arbeit und Sozialordunung. Munchen: Winzererstr. 9, 8000.
Zobacz w Google Scholar
Rosenstiel, L. (2003) Betriebsklima und Organisationsklima, Grundlagen der Organisationspsychologie. Basiswissen und Anwendungshinweise, Funfte Auflage, Stuttgart: Schaffer-Poeschel Verlag.
Zobacz w Google Scholar
Rosenstiel, L. i Boegel, R. (1992). Betriebsklima Geht Jeden An, Bayerischen Staatsministerium fur Arbait, Familie und Sozialordnung, Munchen.
Zobacz w Google Scholar
Rousseau, D.M. (1985). Issues of level in organizational research: multi-level and cross-level perspectives. W: L.L. Cummings i B.M. Staw (Eds.), Research in organizational behavior (Volume 7, s. 1-37). Greenwich, CT: JAI Press.
Zobacz w Google Scholar
Rousseau, D.M. (1988). The construction of climate in organizational research. W: C.L. Cooper i I.T. Robertson (Eds.), International review of industrial and organizational psychology, 3 (s. 137-158). New York: Wiley.
Zobacz w Google Scholar
Schein, E.H. (1985). Organizational culture and leadership: a dynamic view. San Francisco and London: Jossey- Bass.
Zobacz w Google Scholar
Schein, E.H. (2000). Sense and nonsense about culture and climate. W: N.M. Ashkanasy, C.P. M. Wilderom i M.F. Peterson (Eds.), Handbook of organizational culture and climate (s. xxiii-xxx). Thousand Oaks, CA: Sage.
Zobacz w Google Scholar
Schneider, B. (1990). The climate for service: an application of the climate construct. W: B. Schneider (Ed.), Organizational climate and culture. San Francisco, CA: Jossey- Bass.
Zobacz w Google Scholar
Schneider, B. i Barbera K.M. (Eds.). (2013). The Oxford handbook of organizational climate and culture. Oxford: Oxford Library of Psychology.
Zobacz w Google Scholar
Schneider, B. i Bartlett J. (1968). Individual differences and organizational climate I: The research plan and questionnaire development. Personnel Psychology, 21, 323-333.
Zobacz w Google Scholar
Schneider, B., Brief, A.P. i Guzzo, R.A. (1996). Creating a climate and culture for sustainable organizational change. Organizational Dynamics, 24, 7-19.
Zobacz w Google Scholar
Schneider, B, Ehrhart M.G. i Macey W.H. (2011). Perspectives on organizational climate and culture. W: S. Zedeck (Ed.), APA handbook of industrial and organizational psychology: (1). Building and developing the organization (s. 373-414). Washington, DC: American Psychology Association.
Zobacz w Google Scholar
Schneider, B, Ehrhart M.G. i Macey W.H., 2013, Organizational climate and culture. Annual Review of Psychology, 64, 361-388.
Zobacz w Google Scholar
Schneider, B., Gunnarson, S.K. i Niles-Jolly, K. (1994). Creating the climate and culture of success. Organizational Dynamics, 23, 17-29.
Zobacz w Google Scholar
Schneider, B. i Reichers, A. (1983). On the etiology of climates. Personnel Psychology, 36, 19-39.
Zobacz w Google Scholar
Wudarzewski, G. (2005). Konceptualizacja pojęć kultura organizacyjna i klimat organizacyjny. Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Bankowej we Wrocławiu, 5, 343-353.
Zobacz w Google Scholar
Wudarzewski, G. (2012). Wybrane koncepcje klimatu organizacyjnego. Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Bankowej we Wrocławiu, 32, 221-242.
Zobacz w Google Scholar
Wudarzewski, G. (2014). Metodyka badania klimatu organizacyjnego w przedsiębiorstwie. Adaptacja i wykorzystanie (Praca doktorska). Wrocław: Wyższa Szkoła Bankowa we Wrocławiu. Pobrane 10.03.2017 z http: file:///C:/Documents and Settings/Piotrek/Moje dokumenty/Downloads/Wudarzewski_G_Metodyka_ Badania_Klimatu_Organizacyjnego_W_Przedsiebiorstwie (5).pdf.
Zobacz w Google Scholar
Wudarzewski, G. (2016). Początki zainteresowań problematyką klimatu organizacyjnego w polskiej literaturze naukowej. Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Bankowej we Wrocławiu, 16 (1), 55-71.
Zobacz w Google Scholar
Wyciślak, M. (1980). Miejsce i rola klimatu organizacyjnego w funkcjonowaniu organizacji. Organizacja i Kierowanie, 1(19), 41-47.
Zobacz w Google Scholar
Zohar, D. i Hofmann, D.H. (2012). Organizational culture and climate. W: S.W. J. Kozlowski (Ed.), The Oxford handbook of industrial and organizational psychology. Oxford, UK: Oxford University Press.
Zobacz w Google Scholar
