Niedozwolone postanowienia umowne w obrocie ubezpieczeniowym - analiza klauzul abuzywnych dotyczących zwrotu kosztów za wynajem auta zastępczego na podstawie decyzji prezesa UOKIK
DOI:
https://doi.org/10.18559/SOEP.2015.12.6Słowa kluczowe:
Konsument, Motoryzacja, Ubezpieczenia, Klauzule abuzywneAbstrakt
Instytucja niedozwolonych postanowień umownych, dzięki rozszerzonej skuteczności wpisu do rejestru klauzul niedozwolonych, stanowi efektywne narzędzie walki z praktykami naruszającymi interesy konsumentów. Zapewnienie skutecznej ochrony ma szczególne znaczenie w wypadku osób trzecich, takich jak poszkodowany, które bez interwencji UOKIK nie miałyby wpływu na kształtowanie swoich uprawnień. W artykule przeanalizowano klauzule abuzywne wskazane w wyroku SOKIK w Warszawie z grudnia 2013 roku podtrzymującym decyzję Prezesa UOKIK nakładającą na zakład ubezpieczeń PZU S.A. karę za stosowanie w umowach ubezpieczenia niedozwolonych postanowień umownych. Wspomniane klauzule dotyczyły niekorzystnej dla klienta procedury zwrotu kosztów wynajmu samochodu zastępczego poszkodowanym, których auto doznało uszkodzenia w wyniku kolizji. Autorka postawiła i uzasadniła trzy tezy. Po pierwsze - poszkodowanemu należy przyznać status konsumenta, co umożliwia zastosowanie regulacji przewidzianych do ochrony konsumenta przed praktykami naruszającymi zbiorowe interesy oraz potencjalną interwencję UOKIK. Po drugie - utrata możliwości korzystania z uszkodzonego pojazdu jest szkodą majątkową. Po trzecie - w przypadku wynajmu samochodu zastępczego zwrot kosztów powinien dotyczyć rzeczywistego okresu, w którym poszkodowany nie może korzystać z uszkodzonego pojazdu, a nie tylko technologicznego okresu naprawy. Warto zauważyć, że przyjęcie przez UOKIK i SN wykładni prokonsumenckiej może spowodować znaczny napływ pozwów od poszkodowanych konsumentów domagających się od zakładów ubezpieczeniowych zwrotu kosztów wynajmu samochodu zastępczego.
Pobrania
Bibliografia
Bednarek, M., 2005, Wzorce umów w prawie polskim, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa, s.165.
Zobacz w Google Scholar
Decyzja Prezesa UOKIK nr RPZ 30/2011 z dnia 18 listopada 2011 r., Wyrok SO w Warszawie (nieprawomocny) z dnia 2 grudnia 2013 r., sygn. XVII Ama 33/12.
Zobacz w Google Scholar
Decyzja Prezesa UOKIK nr RPZ 31/2011 z dnia 18 listopada 2011 r., Wyrok SO w Warszawie sygn. XVII Ama 35/12 z dnia 30 października 2013 r.
Zobacz w Google Scholar
Dyrektywa 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. dotycząca nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym oraz zmieniająca dyrektywę Rady 84/450/EWG, dyrektywy 97/7/WE, 98/27/WE i 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady ("Dyrektywa o nieuczciwych praktykach handlowych").
Zobacz w Google Scholar
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, Dz.Urz. WE L 95/29 z 21.04.1993.
Zobacz w Google Scholar
Dyrektywa Rady 98/27/WE z dnia 19 maja 1998 r. o nakazach zaprzestania szkodliwych praktyk w celu ochrony interesów konsumentów, OJ L 166 z 11.06.1998.
Zobacz w Google Scholar
Gnela, B., 2012, Uwagi o kodeksowej definicji konsumenta oraz jej zgodności z prawem unijnym, w: Jagielska, M., Rott-Pietrzyk, E., Wiewiórska-Domagalska, A. (red.), Kierunki rozwoju europejskiego prawa prywatnego. Wpływ europejskiego prawa konsumenckiego na prawo krajowe, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa, s. 182-184.
Zobacz w Google Scholar
Informacja prasowa Rzecznika Prasowego UOKIK z dnia 2 grudnia 2013 r., http://www.uokik.gov.pl/aktualnosci.php?news_id=10728.
Zobacz w Google Scholar
Jagielska, M., 2000, Nowelizacja Kodeksu cywilnego: kontrola umów i wzorców umownych,, MoP, nr 11, s. 1192.
Zobacz w Google Scholar
Konstytucja RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz.U., nr 78, poz. 483 ze zm.
Zobacz w Google Scholar
Kowalewski, E., 2002, Istota ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, Prawo Asekuracyjne, nr 3, s. 7.
Zobacz w Google Scholar
Lemkowski, M., 2002, Materialna ochrona konsumenta, Ruch Prawniczy Ekonomiczny i Socjologiczny nr 3, s. 92.
Zobacz w Google Scholar
Łętowska, E., 2001, Ochrona niektórych praw konsumentów, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa, s. 112.
Zobacz w Google Scholar
Łętowska, E., 2005, Nieuczciwe klauzule w prawie umów konsumenckich, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa, s. 1.
Zobacz w Google Scholar
Łętowska, E. (red.), 2013, Prawo zobowiązań - część ogólna. System Prawa Prywatnego. t. 5, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa, s. 315.
Zobacz w Google Scholar
Matys, J., 2004, Szkoda na osobie - uwagi na tle art.444 k.c., Monitor Prawniczy, nr 10, s. 459.
Zobacz w Google Scholar
Młynarski, T., 2012, Status poszkodowanego dochodzącego roszczeń odszkodowawczych z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej w świetle definicji pojęcia "konsument", Rozprawy Ubezpieczeniowe, nr 13 (2), s. 495.
Zobacz w Google Scholar
Olejniczak, A., 2010, w: Kidyba, A. (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. III. Zobowiązania - część ogólna, Wolters Kluwer business, Warszawa, s. 386.
Zobacz w Google Scholar
Orlicki, M., 2011, Ubezpieczenia obowiązkowe, Wolters Kluwer Polska, Warszawa, s.298.
Zobacz w Google Scholar
Pietrzykowski, K. (red.), 2013, Kodeks cywilny. Komentarz do art. 1-449 10 , t. I, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa, s.492.
Zobacz w Google Scholar
Postanowienie SA w Szczecinie z dnia 28 sierpnia 2012 r., I ACz 399/12, LEX, nr 1216402.
Zobacz w Google Scholar
Raczyński, A., 2011, Materialnoprawne i procesowe aspekty realizacji roszczeń objętych ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej, Rozprawy Ubezpieczeniowe, nr 11(2), s. 21.
Zobacz w Google Scholar
Radwański, Z. (red.), 2008, System Prawa Prywatnego. Prawo cywilne - część ogólna, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Radwański, Z., 2009, Prawo cywilne - część ogólna, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa, s. 213-215.
Zobacz w Google Scholar
Rozporządzenie Rady Ministrów z dn. 19 lipca 2000 r. o wzorze rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, Dz.U. nr 62, poz. 723.
Zobacz w Google Scholar
Skory, M., 2005, Klauzule abuzywne w polskim prawie ochrony konsumenta, Zakamycze, s. 124.
Zobacz w Google Scholar
Sprawozdanie z działalności UOKIK 2012, 2013, Warszawa, http://www.uokik.gov.pl/sprawozdania_z_dzialalnosci_urzedu.php, s. 26.
Zobacz w Google Scholar
Szczurowski, T., 2012, Odszkodowanie za utratę możliwości korzystania z uszkodzonego pojazdu - glosa - III CZP 5/1, Monitor Prawniczy, nr 9, s. 497.
Zobacz w Google Scholar
Śmigiel, M., 2000, Wzorce umów jako czynniki kształtujące stosunki prawne , w: Gniewek, E., Księga pamiątkowa ku czci prof. A. Kleina, Kraków, s. 360.
Zobacz w Google Scholar
Uchwała SN z dnia 17 listopada 2011 r., III CZP 5/11, OSNC 2012/3/28.
Zobacz w Google Scholar
Ustawa o ochronie konkurencji konsumentów z dnia 16 lutego 2007 r. ze zm., Dz.U. nr 50, poz. 331.
Zobacz w Google Scholar
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. ze zm. - Kodeks cywilny, Dz.U. nr 16, poz. 93.
Zobacz w Google Scholar
Wyrok SA w Warszawie z dnia 8 maja 2007 r. VI ACa 65/07, LEX nr 1120280.
Zobacz w Google Scholar
Wyrok SA w Warszawie z dnia 6 marca 2013 r., VI ACa 1241/12, LEX nr 1322083.
Zobacz w Google Scholar
Wyrok SA VI ACa 1096/12 z dnia 17 kwietnia 2013 r., LEX nr 1335762.
Zobacz w Google Scholar
Wyrok SA w Warszawie z dnia 10 maja 2013 r., sygn. VI ACa 1479/12, LEX nr 1335771.
Zobacz w Google Scholar
Wyrok SA w Warszawie z dnia 21 maja 2013 r., sygn. VI ACa 1508/12, LEX nr 1342420.
Zobacz w Google Scholar
Wyrok SO w Warszawie z dnia 30 października 2013 r., sygn. XVII Ama 35/12. Wyrok SO w Warszawie z dnia 2 grudnia 2013 r. (nieprawomocny) sygn. XVII Ama 33/12.
Zobacz w Google Scholar
