Historiografia rachunkowości w Polsce - ujęcie komparatystyczne
DOI:
https://doi.org/10.18559/SOEP.2016.11.20Słowa kluczowe:
Rachunkowość, Historiografia, Historia rachunkowości, Analiza porównawczaAbstrakt
W artykule przedstawiono rozwój historiografii i rachunkowości w Polsce na tle rozwoju tej dyscypliny na świecie. Podjęto próbę uzasadnienia tezy, że polscy naukowcy wykorzystują przede wszystkim tradycyjne podejście do badań nad historią rachunkowości. W artykule przedstawiono pojęcie historiografii i oraz scharakteryzowano etapy rozwoju tej dyscypliny na świecie w powiązaniu z dorobkiem polskich historyków rachunkowości. Zastosowano w nim metodę porównawczą, uwzględniając kontekst krajowy i międzynarodowy.
Pobrania
Bibliografia
American Accounting Association, 1970, Report of the Committee on Accounting History, Accounting Review, no. 45 (supplement).
Zobacz w Google Scholar
Armstrong, P., 1985, The Rise of Accounting Controls in British Capitalist Enterprises, Accounting, Organizations and Society, vol. 12, iss. 5, s. 415-436.
Zobacz w Google Scholar
Bernacki, A.M., 2007, Oryginalny dorobek polskiej rachunkowości rolniczej w okresie zaborów, stan współczesny i wnioski na przyszłość, Postępy Nauk Rolniczych, nr 2.
Zobacz w Google Scholar
Brown, R. (ed.), 1905, A History of Accounting and Accountants, T.C. and E.C. Jack, Edinburgh.
Zobacz w Google Scholar
Bryer, R.A., 2005, A Marxist Accounting History of the British Industrial Revolution: A Review of Evidence and Suggestion for Research, Accounting, Organizations and Society, vol. 30, no. 1, s. 25-65.
Zobacz w Google Scholar
Brzezin, W., 1978, Model ewidencyjny I.F. Walickiego (Badania nad XIX-wieczną koncepcją rachunkowości społecznej, Zeszyty Teoretyczne Rady Naukowej, t. 2, Stowarzyszenie Księgowych w Polsce, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Brzezin, W., 1998, Ważniejsze wydarzenia w historii rachunkowości jako bilans otwarcia następnego tysiąclecia, Zeszyty Teoretyczne Rady Naukowej, t. 46, Stowarzyszenie Księgowych w Polsce, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Byszewski, W., 1912, Krótki rys historyczny rachunkowości (buchalterji), Gebethner i Wolff , Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Carmona, S., 2004, Accounting History Research and Its Diffusion in an International Context, Accounting History, vol. 9, no. 3, s. 7-23.
Zobacz w Google Scholar
Carnegie, G.D., Napier, C.J., 1996, Critical and Interpretive Histories: Understanding Accounting's Present and Future Through Its Past, Accounting, Auditing & Accountability Journal, vol. 9, no. 3, s. 7-39.
Zobacz w Google Scholar
Carnegie, G.D., Napier, C.J., 2002, Exploring Comparative International Accounting History, Accounting, Auditing & Accountability Journal, vol. 15, no. 5, s. 689-718.
Zobacz w Google Scholar
Dobija, M., 1996, Postępowe idee rachunkowości w cywilizacji sumeryjskiej, Zeszyty Teoretyczne Akademii Ekonomicznej w Krakowie, nr 467.
Zobacz w Google Scholar
Dobija, M., 2003, Ewolucja koncepcji rachunkowości, kapitału i pieniądza, w: Sojak, S. (red.), Historia, współczesność i perspektywy rachunkowości w Polsce, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń.
Zobacz w Google Scholar
Dobija, M., 2010, Rachunkowość pracy jako podstawa gospodarki towarowo-pieniężnej, Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości, t. 56 (112), Stowarzyszenie Księgowych w Polsce, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Fleischman, R.K., Radcliff e, V.S., 2003, Divergent Streams of Accounting Story: A Review and Call for Confluence, w: Fleischman, R.K., Radcliff e, V.S., Shoemaker, P.A. (eds.), Doing Accounting History: Contributions to the Development of Accounting Thought, Elsevier Science, Oxford.
Zobacz w Google Scholar
Fleischman, R.K., Radcliff e, V.S., 2005, The Roaring Nineties: Accounting History Comes of Age, Accounting Historians Journal, vol. 32, no. 1.
Zobacz w Google Scholar
Fleischman, R.K., Tyson, T.N., 1997, Archival Researcher: An Endangered Species?, Accounting Historians Journal, vol. 24, no. 2, s. 91-109.
Zobacz w Google Scholar
Foster, B.E., 1852, The Origin and Progress of Bookkeeping, C.H. Law, London.
Zobacz w Google Scholar
Foucault, M., 2009, Nadzorować i karać. Narodziny więzienia, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Frendzel, M., Jaruga, A.A., Szychta, A., 2004, Zasady wyceny bilansowej w Polsce w okresie międzywojennym, w: Gmytrasiewicz, M., Karmańska, A. (red.), Polska szkoła rachunkowości, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Garner, S.P., 1954, The Evolution of Cost Accounting to 1925, University of Alabama Press, Alabama.
Zobacz w Google Scholar
Gawart, M., Jezierska, E., 2003, Bilans w praktyce rachunkowości - historia i perspektywy, Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości, t. 17 (73), Stowarzyszenie Księgowych w Polsce, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Gmytrasiewicz, M., 1977a, Teoretyczne podstawy modeli ewidencji księgowej, Monografie i Opracowania, nr 52, Szkoła Główna Planowania i Statystyki, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Gmytrasiewicz, M., 1977b, Metody badawcze ewidencji księgowej, Zeszyty Teoretyczne Rady Naukowej, t. 1, Stowarzyszenie Księgowych w Polsce, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Grodek, A., Surma, I., 1959, Z historii rachunkowości w Polsce i Gdańsku w wieku XVI, PWN, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Hońko, S., 2003, Znaczenie dorobku wybranych polskich teoretyków bilansowych okresu międzywojennego, Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości, t. 13 (69), Stowarzyszenie Księgowych w Polsce, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Hopwood, A.G., 1981, Commentary on "The Study of Accounting History" [by R.H. Parker], w: Bromwich, M., Hopwood, A.G. (eds.), Essays in British Accounting Research, Pitman, London, s. 294-296.
Zobacz w Google Scholar
Jäger, E.L., 1874, Beiträge zur Geschichte der Doppelbuchhaltung, Kröner, Stuggart.
Zobacz w Google Scholar
Jäger, E.L., 1876, Lucas Pacioli und Simon Stevin, nebst einigen jüngeren Schrift stellern über Buchhaltung. Skizzen zur Geschichte der kaufmännischen, staatlichen und landwirtschaft lichen Buchführung, Kröner, Stuttgart.
Zobacz w Google Scholar
Jaruga, A.A., Fijałkowska, J., 2006, Luca Pacioli - wielki uczony renesansu i jego koncepcja rachunkowości, Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości, t. 34 (90), Stowarzyszenie Księgowych w Polsce, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Jaruga, A.A., Szychta, A., 1996, Poland, w: Chatfield, M., Vangermeersch, R. (eds.), The History of Accounting. An International Encyclopedia, Garland, New York, London.
Zobacz w Google Scholar
Karmańska, A., 2004, Szkic cech rozwoju rachunku kosztów i ich analizy w polskiej literaturze w okresie gospodarki centralnie sterowanej, w: Gmytrasiewicz, M., Karmańska, A. (red.), Polska szkoła rachunkowości, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Kawa, M., 1994, 500-lecie wydania drukiem pierwszej rozprawy o księgowości podwójnej, Zeszyty Teoretyczne Rady Naukowej, t. 28, Stowarzyszenie Księgowych w Polsce, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Kawa, M., 2002, Ewolucja pojęcia majątku jednostek gospodarczych, Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości, t. 11 (67), Stowarzyszenie Księgowych w Polsce, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Kheil, K.P., 1896, Über einige ältere Bearbeitungen zur Geschichte des Buchhaltungstractates von Luca Pacioli. Ein Beitrag zur Geschichte der Buchhaltung, Bursick und Kohout, Prag.
Zobacz w Google Scholar
Littleton, A.C., 1933, Accounting Evolution to 1900, American Institute Pub. Co., Inc., New York.
Zobacz w Google Scholar
Littleton, A.C., Yamey, B.S. (eds.), 1956, Studies in the History of Accounting, Richard D. Irwin Inc., Homewood, Il.
Zobacz w Google Scholar
Łazarowicz, E., 2011, Historia powstania księgowości podwójnej i rachunku kosztów, Oficyna Wydawnicza SGH w Warszawie, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Łukasik, R., 1960, Powstanie i rozwój początkowych form rachunkowości rolnej w Polsce, PWG, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Łukasik, R., 1962, Księgowość pojedyncza dóbr ziemskich w Polsce do XIX wieku jako środek kontrola, analizy i zarządzania, Zeszyty Naukowe Szkoły Głównej Planowania i Statystyki, seria "Monografie i Opracowania", nr 10, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Łukasik, R., 1963, Rachunkowość rolna w dawnej Polsce, PWE, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Manteuffel, R., 1986, Historyczny zarys systemu rachunkowości rolniczej w Polsce, w: Zegar, J.S. (red.), 60-lecie systemu rachunkowości rolnej w Polsce, Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, Zakład Rachunkowości Rolnej, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Marszałek, J.B., 1937, U historycznych źródeł buchalterii, Czasopismo Księgowych w Polsce, nr 1.
Zobacz w Google Scholar
Mattessich, R., 2003, Accounting Research and Researchers of the Nineteenth Century and the Beginning of the Twentieth Century: An International Survey of Authors, Ideas and Publications, Accounting, Business & Financial History, vol. 13, no. 2, s. 125-170.
Zobacz w Google Scholar
Melis, F., 1950, Storia della Ragioneria, Zuffi , Bologna.
Zobacz w Google Scholar
Merino, B.D., Mayper, A.G., 1993, Accounting History and Empirical Research, Accounting Historians Journal, vol. 20, no. 2, s. 237-267.
Zobacz w Google Scholar
Miller, P., Napier, C., 1993, Genealogies of Calculation, Accounting, Organizations and Society, vol. 18, no. 7-8, s. 631-647.
Zobacz w Google Scholar
Miller, P., O'Leary, T., 1987, Accounting and the Construction of the Governable Person, Accounting, Organizations and Society, vol. 12, iss. 3, s. 235-265.
Zobacz w Google Scholar
Moszczeński, S., 1947, Rachunkowość gospodarstw wiejskich, Państwowy Instytut Wydawnictw Rolniczych, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Napier, C.J., 2001, Accounting History and Accounting Progress, Accounting History, vol. 6, no. 2, s. 7-31.
Zobacz w Google Scholar
Napier, C.J., 2006, Accounts on Change: 30 Years of Historical Accounting Research, Accounting, Organizations and Society, vol. 31, no. 4-5, s. 445-507.
Zobacz w Google Scholar
Napier, C.J., 2010, Historiography, w: Edwards, J.R., Walker, S.P. (eds.), The Routledge Companion to Accounting History, Routledge Taylor & Francis Group, London, New York.
Zobacz w Google Scholar
Nieszporek-Wolak, J., 2004, Zarys historii rolniczej w Polsce, w: Gmytrasiewicz, M., Karmańska, A. (red.), Polska szkoła rachunkowości, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Oldroyd, D., 1999, Historiography, Causality and Positioning: An Unsystematic View of Accounting History, Accounting Historians Journal, vol. 26, no. 1, s. 83-102.
Zobacz w Google Scholar
Parker, R.H., 1965, Accounting History: A Select Bibliography, Abacus, vol. 1, no. 1, s. 62-84.
Zobacz w Google Scholar
Penndorf, B., 1913, Geschichte der Buchhaltung in Deutschland, G.A. Gloeckner, Leipzig.
Zobacz w Google Scholar
Pogodzińska-Mizdrak, E., 1994, Traktat Fra Luca Paciolego - jego autentyczność i znaczenie, Zeszyty Teoretyczne Rady Naukowej, t. 29, Stowarzyszenie Księgowych w Polsce, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Pogodzińska-Mizdrak, E., 2005, Summa de Arithmetica Luca Pacioli i jej walory, Rachunkowość, nr 1.
Zobacz w Google Scholar
Previts, G.J., Merino, B.D., 1998, A History of Accountancy in the United States: The Cultural Significance of Accounting, Ohio State University Press, Ohio.
Zobacz w Google Scholar
Previts, G.J., Parker, L.D., Coffman, E.N., 1990, An Accounting Historiography: Subject Matter and Methodology, Abacus, vol. 26, no. 2, s. 136-158.
Zobacz w Google Scholar
Scheffs, M., 1939, Z historii księgowości (Luca Pacioli), Księgarnia Wł. Wilak, Poznań.
Zobacz w Google Scholar
Skrzywan, S., 1967, Rachunkowość w Polsce Ludowej, w: Bień, W., Skrzywan, S., Terebucha, E. (red.), Rachunkowość polska, PWE, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Skrzywan, S., 1971, Teoretyczne podstawy rachunkowości, PWE, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Sobańska, I., 1997, Tendencje rozwoju rachunku kosztów w Niemczech, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
Zobacz w Google Scholar
Sombart, W., 1919, Der Modern Kapitalismus, Duncker und Humblot, Munich, Leipzig.
Zobacz w Google Scholar
Szychta, A., 1988, W trzechsetlecie wydania "Rigisches Rechenbuch" Johanna Wolcka, Zeszyty Teoretyczne Rady Naukowej, t. 14, Stowarzyszenie Księgowych w Polsce, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Szychta, A., 1989, Bibliograficzne calendarium rachunkowości w Polsce od XVI do XIX wieku, Stowarzyszenie Księgowych w Polsce, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Szychta, A., 1995, Bibliographical Calendarium of Accounting in Poland (XVI-XIXth Century), ed. by A. Jaruga, Foundation for Accoutancy Development in Poland, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Szychta, A., 1996, Teoria rachunkowości Richarda Mattessicha w świetle podstawowych kierunków rozwoju nauki rachunkowości. Studium metodologiczne, Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Szychta, A., 2007, Etapy ewolucji i kierunki integracji metod rachunkowości zarządczej, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
Zobacz w Google Scholar
Świderska, G., 1989, Bilans dynamiczny - teorie i aktualne znaczenie, Szkoła Główna Planowania i Statystyki, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Terebucha, E., 1965, Witold Skalski jako teoretyk rachunkowości, Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, kwartał czwarty.
Zobacz w Google Scholar
Terebucha, E., 1979, Tomasz Lulek - współtwórca polskiej rachunkowości, Rachunkowość, nr 3.
Zobacz w Google Scholar
Tinker, T., Neimark, M., 1987, The Role of Annual Reports in Gender and Class Contradictions at General Motors: 1917-1976, Accounting, Organizations and Society, vol. 12, no. 1, s. 71-88.
Zobacz w Google Scholar
Tinker, T., Neimark, M., 1988, The Struggle over Meaning in Accounting and Corporate Research: A Comparative Evaluation of Conservative and Critical Historiography, Accounting, Auditing & Accountability Journal, vol. 1, no. 1, s. 55-74.
Zobacz w Google Scholar
Vlaemminck, J.-H., 1956, Historie et Dictrines de la Comptabilite, Editions du Treurenberg, Brussels.
Zobacz w Google Scholar
Walińska, E., 2004, Bilans podatkowy i jego wpływ na bilans handlowy w polskiej szkole rachunkowości okresu międzywojennego - zarys problemu, w: Gmytrasiewicz, M., Karmańska, A. (red.), Polska szkoła rachunkowości, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Walker, S.P., 2005, Accounting in History, Accounting Historians Journal, vol. 32, no. 2, s. 233-259.
Zobacz w Google Scholar
Warelis, A., 2003, Wzorce i normy rachunkowości w Polsce w ujęciu retrospektywnym, w: Sojak, S. (red.), Historia, współczesność i perspektywy rachunkowości w Polsce, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń.
Zobacz w Google Scholar
Wojciechowski, E., 1958, Materiały archiwalne, rękopisy i stare druki gdańskie z zakresu księgowości, Gdańskie Towarzystwo Naukowe, Gdańsk.
Zobacz w Google Scholar
Wojciechowski, E., 1962, Rachunkowość przedsiębiorstw w Polsce przedwojennej w świetle praktyki i przepisów normatywnych, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego, seria III: "Nauki Ekonomiczne", z. 3.
Zobacz w Google Scholar
Wojciechowski, E., 1964, Zarys rozwoju rachunkowości w dawnej Polsce, PWN, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Woolf, A.H., 1912, A Short History of Accountants and Accountancy, Gee, London.
Zobacz w Google Scholar
Wójtowicz, P., 2001, Ewolucja paradygmatów rachunkowości na tle historycznym, w: Micherda, B. (red.), Ewolucja polskiej rachunkowości na tle rozwiązań światowych, Akademia Ekonomiczna w Krakowie, Kraków.
Zobacz w Google Scholar
Yamey, B.S., 1949, Scientific Bookkeeping and the Rise of Capitalism, Economic History Review, Ser. II, 1 (2/3), s. 99-113.
Zobacz w Google Scholar
Yamey, B.S., 1978, Essays on the History Accounting, Arno Press, New York.
Zobacz w Google Scholar
Yamey, B.S., Edey, H.C., Thomson, H.W. (eds.), 1963, Accounting in England and Scotland: 1543-1800. Double Entry in Exposition and Practice, Sweet & Maxwell, London.
Zobacz w Google Scholar
Zan, L., 1994, Toward a History of Accounting Histories: Perspectives from the Italian Tradition, European Accounting Review, vol. 3, no. 2, s. 255-307.
Zobacz w Google Scholar
Ziętowska, I., 1999, Pierwsi teoretycy rachunkowości, Zeszyty Naukowe Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, seria I, z. 272.
Zobacz w Google Scholar
